«Σίγουρα δεν βρισκόμαστε ή σχεδόν σίγουρα δεν βρισκόμαστε κοντά στη λήξη του πολέμου, ακόμη και αν έχουμε μία ακόμη συμφωνία εκεχειρίας, η οποία μπορεί να διαρκέσει λίγες ώρες, λίγες ημέρες» ανέφερε ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων Κώστας Φίλης, μιλώντας στο ΕΡΤnews Radio 105,8 και στην εκπομπή «Πρωινές Διαδρομές» με τον Βασίλη Αδαμόπουλο και την Μαρία Γεωργίου με αφορμή τη σημερινή επέτειο των τεσσάρων χρόνων από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.
«Σήμερα που μιλάμε δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις, κυρίως από πλευράς Ρωσίας, για να πούμε ότι μπορούμε να αισιοδοξούμε πως είμαστε πιο κοντά στη διευθέτηση αυτής της κρίσης που προέκυψε κατόπιν της εισβολής της Ρωσίας πριν από ακριβώς τέσσερα χρόνια. Και αυτό συμβαίνει για δύο κυρίως λόγους. Ο ένας είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, παρά τα 19 πακέτα κυρώσεων, χθες απέτυχε να λάβει και το εικοστό σε βάρος της Ρωσίας, δεν έχει καταφέρει να μετατρέψει την ρωσική στάση, να την μεταβάλει μάλλον, για να το πω καλύτερα, σε μία στάση πιο παραγωγική και στο πεδίο των διαπραγματεύσεων. Και αυτό, γιατί η Ρωσία έχει βρει τρόπους, με την βοήθεια και ευρωπαϊκών εταιρειών και ευρωπαϊκών κρατών να παρακάμπτει τις κυρώσεις αυτές. Έχει βρει τρόπο να διοχετεύει σήμερα το φυσικό της αέριο όχι στις ποσότητες των περασμένων χρόνων, αλλά πάντως να υπάρχει μία σχέση ακόμη ενεργειακή που υποτίθεται ότι από την πρώτη Ιανουαρίου του 2027 θα κοπεί εντελώς. Θα το δούμε όμως αυτό αν θα συμβεί.
Δεν το έχει καταφέρει και ο δεύτερος λόγος είναι γιατί οι Ηνωμένες Πολιτείες υπό την προεδρία Τραμπ, κατ’ εμέ, ορθά αρχικά ο πρόεδρος Τραμπ θέλησε να συνομιλήσει με τον πρόεδρο Πούτιν. Ξέρετε, για να δοθεί μία λύση σε έναν πόλεμο, σε έναν πόλεμο που μετέχουν δύο και μάλιστα ο καθοριστικός παίχτης είναι η Ρωσία, θα πρέπει κάποιος να μιλάει μαζί της. Οι Ευρωπαίοι δεν μιλούσαν λοιπόν με τη Ρωσία. Ο Τραμπ σωστά ανέλαβε την πρωτοβουλία να μιλήσει με τον Πούτιν, αλλά από εκεί και πέρα δεν θα πω ακριβώς ότι τα έκανε θάλασσα, πάντως σε κάθε περίπτωση οι χειρισμοί του στις περισσότερες περιπτώσεις ήταν περίπου ερασιτεχνικοί. Δηλαδή πίεσε πολύ περισσότερο την Ουκρανία που είναι ο αδύναμος κρίκος, γιατί ίσως έτσι εκτιμούσε ότι θα έδινε μία γρήγορη λύση και βάσει της υπόσχεσης που ο ίδιος είχε δώσει.
Και όταν έφτασε στο σημείο να πειστεί ότι έπρεπε να πιέσει τη Ρωσία, εκεί που όλοι περίμεναν ότι θα έδινε λίγο χρόνο στις κυρώσεις που επέβαλε στη Ρωσία, στις πετρελαϊκές εταιρείες, στις δευτερογενείς κυρώσεις που επέβαλε σε χώρες που αγόραζαν πετρέλαιο από τη Ρωσία, ξαφνικά επανέφερε τη Ρωσία στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων δείχνοντας μία απροθυμία να πιέσει τη Ρωσία σε τέτοιο βαθμό ώστε να συνηγορήσει, αν μη τι άλλο, σε μία διαπραγμάτευση η οποία θα είναι ουσιαστική. Τούτων δοθέντων, δεν μπορώ να πω ότι είμαι ιδιαίτερα αισιόδοξος πως θα δούμε το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα, μακάρι να κάνω λάθος γιατί σκοτώνονται καθημερινά άνθρωποι, γιατί είναι η καταστροφή που έχει υποστεί η Ουκρανία τεράστια, γιατί άνθρωποι καλούνται να ζήσουν υπό δυσμενείς καιρικές συνθήκες 10, 15, 20 βαθμούς κάτω από το μηδέν, χωρίς νερό, χωρίς ρεύμα, χωρίς τα απολύτως βασικά» ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Φίλης.
Ερωτηθείς, ποιο εκτιμά ότι μπορεί να είναι το μεγαλύτερο αγκάθι στην επίτευξη μιας εκεχειρίας, είπε «ότι ο Ρώσος Πρόεδρος έχει βασίσει σχεδόν συνολικά το αφήγημά του στο εσωτερικό, πάνω σε αυτόν τον πόλεμο και δεν μπορεί να κάνει εύκολα πίσω.
«Δηλαδή, να κάνουμε μια υπόθεση εργασίας. Γίνεται ένα θαύμα και ο πόλεμος τελειώνει σήμερα. Υπάρχουν χιλιάδες νέων οι οποίοι πολεμούν στο μέτωπο, υπάρχουν βέβαια και πολλοί από άλλες χώρες που πολεμούν στο μέτωπο υπέρ της Ρωσίας, όταν θα σταματήσει λοιπόν ο πόλεμος, αυτοί οι νέοι θα επιστρέψουν στις εστίες τους και θα πρέπει να βρουν κάπου δουλειά. Η ρωσική οικονομία είναι σήμερα σε συνθήκες πολέμου, είναι σε war mode έχει γυρίσει, που σημαίνει ότι σχεδόν ό, τι παράγεται, παράγεται για χάρη των πολεμικών επιχειρήσεων. Οι χιλιάδες λοιπόν αυτοί νέοι θα πρέπει να βρουν δουλειά. Θα δυσκολευτούν πάρα πολύ γιατί έχουν αποσυρθεί πάρα πολλές επιχειρήσεις από τη Ρωσία που έχει έτσι κι αλλιώς διαρθρωτικά προβλήματα η οικονομία της. Υπάρχουν ζητήματα δημογραφικού πολύ σημαντικά. Η Ρωσία, αν δεν άλλαζε κάτι πριν τον πόλεμο ραγδαία στα δημογραφικά της, το 2100 θα έχει πληθυσμό 100 εκατομμύρια από 145 σήμερα, εκ των οποίων πάνω από 50 εκατομμύρια θα είναι οι μουσουλμάνοι, ενώ η Ρωσία ξέρουμε ότι κατά βάση είναι μια χώρα χριστιανική.
Τα λέω όλα αυτά γιατί, ο πρόεδρος Πούτιν σήμερα με τον πόλεμο μπορεί να φτιασιδώνει την πραγματικότητα ή να βάζει τα προβλήματα κάτω από το χαλί, τα σοβαρά προβλήματα που θα κληθεί να διαχειριστεί εν συνεχεία. Το καλό για τον Πούτιν και κακό, φαντάζομαι για τον ίδιο τον πόλεμο είναι ότι δεν λογοδοτεί. Δεν υπάρχει αντιπολίτευση, δεν υπάρχει κοινοβούλιο, δεν υπάρχουν δυνάμεις στο εσωτερικό στις οποίες να λογοδοτεί. Όμως, επειδή σε αυτού του τύπου τα καθεστώτα όλοι στο τέλος της ημέρας θέλουν να επιβιώνουν, αν δουν ότι δεν μπορούν να επιβιώσουν υπό τις παρούσες συνθήκες, προφανώς αυτό το κράτος που λέμε το security apparatus στη Ρωσία, μπορεί να επιχειρήσει να αλλάξει τα πράγματα. Άρα ο πόλεμος ευνοεί τον Πούτιν και το αφήγημά του στο εσωτερικό ότι δίνει μία μάχη υπέρ της Ρωσίας, ότι δίνει μία μάχη εναντίον ενός νεοναζιστικού καθεστώτος» συμπλήρωσε ο κ. Φίλης.
Ως προς το αν οι εκλογές που έχει υποσχεθεί ο Ουκρανός πρόεδρος μπορεί να προωθήσουν τις εξελίξεις, ο κ. Φίλης εξήγησε ότι, εκλογές θα γίνουν στην Ουκρανία μόνο κατόπιν μίας λύσης.
«Δεν μπορούν να γίνουν εκλογές υπό τις παρούσες συνθήκες και δεν έχει κανένα νόημα να γίνουν εκλογές, ενώ η χώρα βρίσκεται σε πόλεμο. Επομένως προηγείται η λύση. Για αυτό και οι εκλογές δεν είναι ο καθοριστικός παράγοντας. Είναι ίσως ένα τυράκι, ένα καρότο και προς τη Ρωσία, με την προσδοκία ότι μπορεί ας πούμε, να φύγει ο Ζελένσκι από τα πράγματα. Αλλά ακόμα και φεύγοντας ο Ζελένσκι από τα πράγματα, δεν πιστεύω κανείς στα αλήθεια να θεωρεί ότι ένα μεγάλο κομμάτι της Ουκρανίας σήμερα, ακόμα και αυτό το κομμάτι που έχει κουραστεί από τον πόλεμο, που βλέπει ότι ο πόλεμος σε καθημερινή βάση έχει συνέπειες συντριπτικές για τη ζωή του, χάνει δικούς του ανθρώπους, ζει σε άθλιες συνθήκες και ούτω καθεξής, θα επιθυμούσε την εκλογή ενός ηγέτη ο οποίος θα ήταν κοντά ή θα μπορούσε να βρει ένα μέτωπο με τη Ρωσία. Η Ρωσία με την εισβολή αυτή που έκανε κέρδισε ένα κομμάτι της Ουκρανίας, έχασε, δεν θα πω για πάντα αλλά τουλάχιστον για μία γενιά, ίσως και για δύο, ίσως και για περισσότερες, το υπόλοιπο κομμάτι της Ουκρανίας».
Απαντώντας τέλος στο ερώτημα, τι είναι αυτό που κάνει την Ουκρανία να συνεχίζει να αντιστέκεται παρά και τις πιο αισιόδοξες προβλέψεις, ο κ. Φίλης ανέφερε τα εξής:
«Καταρχάς, θα πρέπει να τους βγάλουμε το καπέλο για την ανθεκτικότητα την οποία έχουν επιδείξει, καθότι είναι ένας πληθυσμός το 1/3 του πληθυσμού της Ρωσίας. Κατά δεύτερον, και αυτό πρέπει κανείς να το έχει κατά νου, είναι ένα μάθημα, ελπίζω δεν θα χρειαστεί να το πάρουμε και εμείς, αλλά αν χρειαστεί, προφανώς θα πρέπει να μπούμε σε αυτή τη διαδικασία, είναι ένα μάθημα πώς κάποιος που αμύνεται για την πατρίδα του, κάποιος που αμύνεται για την εδαφική ακεραιότητα, κάποιος που αμύνεται για την κρατική του κυριαρχία, έχει μεγαλύτερη θέληση από κάποιον που επιτίθεται.
Γιατί, η αλήθεια είναι ότι ακόμα και οι Ρώσοι που βρίσκονται σήμερα στο μέτωπο, με εξαίρεση τα φανατικά στοιχεία, δυσκολεύονται να καταλάβουν γιατί θα πρέπει να πολεμούν με τους Ουκρανούς, ειδικά δεδομένου ότι είναι δύο χώρες που ήταν πολύ κοντά και έχουν και πάρα πολλά κοινά χαρακτηριστικά. Τόσα πολλά που ο Πούτιν θεωρεί ότι δεν πρέπει να υφίσταται χώρα με το όνομα Ουκρανία.
Επομένως, οι Ουκρανοί δίνουν μια μάχη επιβίωσης η οποία τους έχει κάνει και ανθεκτικούς, τους έχει κάνει και πιο πεισματάρηδες, παρά το γεγονός ότι έχουν τεράστιες απώλειες κυρίως σε ανθρώπινο δυναμικό και λιγότερο εδαφικές. Αυτό που πρέπει επίσης να έχουμε κατά νου είναι ότι οι Αμερικανοί, μέχρι ενός ορισμένου σημείου, βοήθησαν πάρα πολύ την Ουκρανία. Είναι δεδομένο ότι χωρίς τη βοήθεια των Αμερικανών και των Ευρωπαίων δεν θα μπορούσαν να αντέξουν οι Ουκρανοί. Και όταν μιλάμε για βοήθεια, δεν αναφέρομαι μόνο στο στρατιωτικό υλικό, αν είναι επιθετικό, αν είναι αμυντικού χαρακτήρα, αναφέρομαι και στο επίπεδο των πληροφοριών. Το intelligence σε έναν πόλεμο του 21ου αιώνα, έστω κι αν αυτός διεξάγεται με περισσότερο συμβατικά μέσα από ότι συνήθως ή από ότι θα περιμέναμε για ένα πόλεμο του 21ου αιώνα, το intelligence λοιπόν, η πληροφόρηση, οι πληροφορίες δίνουν ένα πλεονέκτημα και η Ουκρανία, αλήθεια είναι ότι έχουν πετύχει και κάποιες μικρές τακτικές νίκες ψυχολογικού χαρακτήρα, χτυπώντας και μέσα στη Ρωσία, κάτι το οποίο όταν ξεκίνησε ο πόλεμος ήταν εκτός συζήτησης».
www.ertnews.gr
