Στο προσκήνιο επανέρχεται δυναμικά το διαχρονικό αίτημα για την ανάπτυξη μέσου σταθερής τροχιάς στην Κρήτη. Τις ράγες για να λειτουργήσει σιδηρόδρομος στην Κρήτη στρώνουν συγκοινωνιολόγοι, δήμαρχοι, βιοτέχνες και τουριστικοί επιχειρηματίες του νησιού.
Το… υπεραιωνόβιο αίτημα – σχέδιο για τη δημιουργία σιδηροδρομικού δικτύου στην Κρήτη, που θα συνδέσει τις περιοχές Χανίων, Ρεθύμνου και Ηρακλείου, θα συζητηθεί σήμερα σε ανοιχτή εκδήλωση διαλόγου που διοργανώνει η Παγκρήτια Ανοιχτή Επιτροπή στο ξενοδοχείο Ατλαντίς στο Ηράκλειο.
Η εκδήλωση, με τίτλο «Οἱ καιροὶ οὐ μενετοί: Θα μπει η Κρήτη σε σταθερή τροχιά;», φιλοδοξεί να ανοίξει ουσιαστικά τη συζήτηση για ένα έργο που οι διοργανωτές χαρακτηρίζουν ως «το κρισιμότερο αναπτυξιακό στοίχημα» για το νησί, απευθύνοντας ανοιχτό κάλεσμα συμμετοχής σε φορείς, Αυτοδιοίκηση και πολίτες. Θα υπάρχει, παράλληλα, δυνατότητα διαδικτυακής παρακολούθησης.
Καταλύτης για την αναζωπύρωση της συζήτησης αποτελεί η κατασκευή του νέου αεροδρομίου στο Καστέλλι, σε συνδυασμό με τη ραγδαία αύξηση της επισκεψιμότητας και τις νέες τουριστικές και λιμενικές υποδομές που σχεδιάζονται ή υλοποιούνται στην Κρήτη. Οπως επισημαίνεται από την Παγκρήτια Ανοιχτή Επιτροπή, η ανάπτυξη ενός σύγχρονου μέσου σταθερής τροχιάς, που θα συνδέει τους βασικούς αστικούς πόλους του νησιού με τα λιμάνια και τα αεροδρόμια, δεν αποτελεί πλέον απλή πρόταση αλλά επιτακτική ανάγκη, τόσο για τη διαχείριση των μετακινήσεων όσο και για τη μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης, της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης και του κόστους μεταφορών.
Συντονιστής της εκδήλωσης θα είναι ο δήμαρχος Ρεθύμνης και πρόεδρος της ΠΕΔ Κρήτης Γιώργος Μαρινάκης. Στην Παγκρήτια Ανοιχτή Επιτροπή συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, ο δήμαρχος Χερσονήσου Ζαχαρίας Δοξαστάκης, ο πρώην δήμαρχος Χανίων Τάσος Βάμβουκας, ο πρόεδρος και ο γενικός γραμματέας του Πανελλήνιου Συνδέσμου Εκπαιδευτών Οδήγησης (ΠΣΕΟ) Αρης Ζωγράφος και Λευτέρης Μιχελάκης, αντίστοιχα, οι συγκοινωνιολόγοι Μαρία Σίτη και Γιώργος Νάθενας, καθώς και ο αντιπεριφερειάρχης Περιβάλλοντος Νίκος Ξυλούρης.
Υπενθυμίζεται ότι ο πρώην δήμαρχος Χανίων Τάσος Βάμβουκας ξεκίνησε να επαναφέρει σταθερά από το 2018 την ανάγκη πρόβλεψης σιδηροδρομικής γραμμής, παράλληλα με τον νέο ΒΟΑΚ. Οπως ο ίδιος επισημαίνει, το ενδιαφέρον έχει ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα από την Ανατολική Κρήτη, λόγω και της κατασκευής του νέου αεροδρομίου.
Προτεραιότητα
Μετά και τις πρόσφατες κυβερνητικές εξαγγελίες για επενδύσεις ύψους 10 δισ. ευρώ στο σιδηροδρομικό δίκτυο της χώρας – με την Κρήτη εκτός σχεδιασμού -, το αίτημα επανέρχεται με μεγαλύτερη ένταση. Αλλωστε, και ο υπουργός Υποδοµών Χρίστος ∆ήµας δήλωσε πρόσφατα στην Κρήτη ότι αποτελεί προτεραιότητα το µέσο σταθερής τροχιάς στο νησί, µε έµφαση στη σύνδεση του νέου αεροδροµίου µε το Ηράκλειο.
Πάντως, το αίτημα για σιδηρόδρομο στην Κρήτη δεν είναι καινούργιο. Χρονολογείται ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα, ενώ μελέτες και προτάσεις έχουν κατατεθεί διαχρονικά, από την περίοδο της αυτονομίας του νησιού έως και τις τελευταίες δεκαετίες. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι «το κόστος ενός σύγχρονου σιδηροδρομικού δικτύου είναι μικρότερο από εκείνο ενός αυτοκινητοδρόμου αντίστοιχης κλίμακας» και ότι μπορεί να χρηματοδοτηθεί μέσω ευρωπαϊκών πόρων ή Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ).
«ΤΑ ΝΕΑ»
Το αίτημα για τρένο στην Κρήτη είναι αρκετά παλιό. Στις 6 Δεκεμβρίου 2008 «ΤΑ ΝΕΑ» είχαν γράψει αναλυτικά για το αίτημα ολόκληρης της Κρήτης να αποκτήσει σιδηρόδρομο.
Με βάση τα τότε σχέδια των συγκοινωνιολόγων, η ανάπτυξη σιδηροδρόμου στην Κρήτη θα μπορούσε να καλύπτει τη διαδρομή Χανιά – Ρέθυμνο – Ηράκλειο σε 50 λεπτά (20+30 λεπτά). Μάλιστα, μιλούσαν από τότε για επεκτάσεις προς Κίσσαμο, αεροδρόμιο Καστελλίου και Αγιο Νικόλαο, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην οικονομική, τουριστική και περιβαλλοντική αναβάθμιση του νησιού.
Το χρονικό μιας ιδέας που γεννήθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα
1893: Ο οθωμανός γενικός διοικητής Κρήτης, Μαχμούτ Τζελάλ υποσχόταν και την κατασκευή σιδηροδρόμου.
1895: Επίσκεψη του βέλγου προξένου στην Αθήνα Louis Rochelle, ο οποίος μαζί με τον μηχανικό Σαββάκη και κλιμάκιο μηχανικών κατέληξαν σε σχέδιο γραμμής από τα Χανιά προς Ρέθυμνο και Ηράκλειο. Θα κατέβαινε προς Μεσαρά και Κόκκινο Πύργο.
1903: Στην αυτόνομη πλέον Κρήτη, ο μηχανικός Ε. Μεϊμαράκης εκπονεί μελέτη σιδηροδρομικής σύνδεσης του Ηρακλείου με τη Μεσαρά.
1908: Μελέτη από τον μηχανικό Σ. Πεζανό για σιδηροδρομική γραμμή από Καστέλλι Κισσάμου προς Χανιά, Ρέθυμνο, Μυλοπόταμο, Αγιο Μύρωνα, Ηράκλειο, Αρχάνες, Καστέλλι Πεδιάδος, Αγιο Νικόλαο και διακλάδωση από Καστέλλι Πεδιάδος προς Ινι. Σε δεύτερη φάση, προβλέπονταν επεκτάσεις από Αγιο Νικόλαο προς Ιεράπετρα και Σητεία, από Ινι προς Τυμπάκι, Αγιο Βασίλειο και Ρέθυμνο, από Ινι προς Βιάννο και από Καστέλλι Κισσάμου προς Κάνδανο.
1913: Δύο προτάσεις για σιδηρόδρομο στην πεδιάδα της Μεσαράς και τραμ στα Χανιά με συμμετοχή Γάλλων.
1921: Ο Σαββάκης, πρότεινε ενόψει της από τότε προγραμματιζόμενης διαπλάτυνσης των Θεσσαλικών Σιδηροδρόμων, το υλικό του δικτύου που θα αποξηλωνόταν (επιδομή, τροχαίο υλικό, σήματα), να μεταφερθεί στην Κρήτη.
1990: Επί κυβερνήσεως Κων. Μητσοτάκη, το θέμα του σιδηροδρόμου αναζωπυρώνεται, βάσει πρότασης ιαπώνων επενδυτών για γραμμή κατά μήκος της βόρειας ακτής.
