Με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Μνήμης για το Ολοκαύτωμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε στη δημοσιότητα τα αποτελέσματα νέου Ευρωβαρόμετρου για την αντίληψη του αντισημιτισμού στα κράτη‑μέλη.
Βρυξέλλες – Ανταπόκριση: Γιώργος Συριόπουλος
Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση, το 55% των Ευρωπαίων θεωρεί τον αντισημιτισμό πρόβλημα στη χώρα του, έναντι 50% το 2018, ενώ σχεδόν ένας στους δύο (47%) διαπιστώνει αύξηση του φαινομένου την τελευταία πενταετία, ποσοστό αυξημένο κατά 11 εκατοστιαίες μονάδες.
Ως συνηθέστερες μορφές αντισημιτισμού οι πολίτες αναφέρουν την εχθρότητα σε δημόσιους χώρους (62%), τα αντισημιτικά γκράφιτι (61%) και τον αντισημιτισμό στο διαδίκτυο (61%), όλες με άνοδο περίπου δέκα ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με το 2018. Σχεδόν επτά στους δέκα (69%, από 54% το 2018) θεωρούν ότι οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή επηρεάζουν την αντίληψη για τους Εβραίους στη χώρα τους.
Ο επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης, Μάγκνους Μπρουνερ, υπογράμμισε ότι «η εβραϊκή κουλτούρα είναι υφασμένη στο ίδιο το ύφασμα της ευρωπαϊκής ιστορίας» και ότι η μνήμη «διασφαλίζει πως δεν θα ξεχάσουμε ποτέ την ιστορική αλήθεια». «Θυμόμαστε, μαζί», κατέληξε, δίνοντας το πολιτικό στίγμα της έκκλησης για επαγρύπνηση απέναντι στην αναζωπύρωση του μίσους.
Μάθημα για το Ολοκαύτωμα και γνώση της μνομοθεσίας
Η έρευνα καταγράφει επίσης μια σταδιακή βελτίωση στην ενημέρωση των Ευρωπαίων για το Ολοκαύτωμα και το νομικό πλαίσιο. Σχεδόν οι μισοί πολίτες (48%, έναντι 43% το 2018) θεωρούν ότι το Ολοκαύτωμα διδάσκεται επαρκώς στο σχολείο, ενώ δύο στους τρεις (66%, από 61%) δηλώνουν ότι γνωρίζουν την ύπαρξη νόμων που ποινικοποιούν την υποκίνηση σε αντισημιτική βία. Επιπλέον, το 52% –ποσοστό αυξημένο κατά 10 μονάδες από το 2018– γνωρίζει ότι σε εθνικό επίπεδο υπάρχουν νόμοι που καθιστούν αδίκημα την άρνηση του Ολοκαυτώματος.
Τα στοιχεία αυτά συνοδεύονται από αναλυτικό γράφημα της Επιτροπής για το πώς αντιλαμβάνονται οι πολίτες, ανά κράτος‑μέλος, τη διδασκαλία του Ολοκαυτώματος στα σχολεία. Στο διάγραμμα αποτυπώνεται ότι το ποσοστό όσων απαντούν θετικά στο ερώτημα αν το Ολοκαύτωμα διδάσκεται επαρκώς κυμαίνεται σημαντικά από χώρα σε χώρα, με την ευρωπαϊκή μέση τιμή να βρίσκεται στο 48%. Παράλληλα, καταγράφεται και το –όχι αμελητέο– ποσοστό πολιτών που δηλώνουν ότι δεν γνωρίζουν αν το θέμα καλύπτεται επαρκώς στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας τους, ένδειξη ότι η δημόσια συζήτηση γύρω από τη μνήμη παραμένει άνιση.
Το ισχύον νομικό πλαίσιο σε επίπεδο Ένωσης καθορίζεται από την Απόφαση‑Πλαίσιο για την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας, η οποία απαιτεί από τα κράτη‑μέλη να τιμωρούν αποτελεσματικά, αναλογικά και αποτρεπτικά σοβαρές εκδηλώσεις ρατσισμού – μεταξύ αυτών τη δημόσια έγκριση, άρνηση ή χονδροειδή υποτίμηση του Ολοκαυτώματος.
Στρατηγικές της ΕΕ κατά του αντισημιτισμού
Η δημοσιοποίηση του Ευρωβαρόμετρου εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της πρώτης Στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Καταπολέμηση του Αντισημιτισμού και την Ενίσχυση της Εβραϊκής Ζωής, που εγκρίθηκε τον Οκτώβριο του 2021.
Πρόσφατα δημιουργήθηκε το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Μνημείων Ολοκαυτώματος, με στόχο τη διασύνδεση περισσότερων από 44.000 μνημείων σε όλη την Ευρώπη και τη δημιουργία συνεργειών στην έρευνα, την εκπαίδευση και τις δράσεις μνήμης.
Στις 20 Ιανουαρίου η Επιτροπή παρουσίασε επίσης τη νέα Στρατηγική της ΕΕ κατά του Ρατσισμού 2026‑2030, που καλύπτει όλα τα φαινόμενα ρατσισμού, συμπεριλαμβανομένου του αντισημιτισμού.
Το 2023, η Επιτροπή υιοθέτησε το μήνυμα «Καμία ανοχή στο μίσος: Μια Ευρώπη ενωμένη κατά του μίσους», με στόχο την ενίσχυση των προσπαθειών κατά όλων των μορφών μισαλλοδοξίας και τη βελτίωση της εφαρμογής των υφιστάμενων κανόνων.
Χρηματοδότηση και εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες
Στον τομέα της μνήμης, η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι μέσω του προγράμματος «Πολίτες, Ισότητα, Δικαιώματα και Αξίες» (CERV) θα διατεθούν πάνω από 28 εκατομμύρια ευρώ την περίοδο 2026‑2027 για έργα ευρωπαϊκής μνήμης. Προτεραιότητα θα δοθεί, μεταξύ άλλων, σε δράσεις που ενισχύουν τη μνήμη, την εκπαίδευση και την έρευνα για το Ολοκαύτωμα ή που αντιμετωπίζουν την άρνηση και τη διαστρέβλωση των ιστορικών γεγονότων.
Παράλληλα, με τη στήριξη του προγράμματος «Erasmus+» και στο πλαίσιο του έργου «Αντιμετώπιση του αντισημιτισμού μέσω της εκπαίδευσης», η UNESCO ξεκινά έρευνα για τις γνώσεις και την κατανόηση των εκπαιδευτικών γύρω από το φαινόμενο.
www.ertnews.gr
