Η επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν έφερε στο προσκήνιο ένα εντυπωσιακό παράδοξο. Το Ιράν, χώρα κατ’ εξοχήν παραγωγής πετρελαίου, κινδυνεύει να μείνει από βενζίνη! Αυτό δεν οφείλεται, όπως άκουσα σε πολλές εκπομπές, στο γεγονός πως η χώρα δεν έχει δήθεν διυλιστήρια. Τέτοια έχει, και πολλά μάλιστα. Λόγω όμως των πολυετών κυρώσεων εναντίον της έχουν απηρχαιωμένη τεχνολογία και πολλά δεν έχουν μπορέσει να εκσυγχρονιστούν.
Από την εποχή των αμερικανικών κυρώσεων (ιδίως μετά το 2010 και ξανά μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία JCPOA το 2018), το Ιράν δυσκολεύτηκε να εκσυγχρονίσει τα διυλιστήριά του, να προμηθευτεί σύγχρονο εξοπλισμό και να συνεργαστεί με δυτικές εταιρείες τεχνολογίας. Τα παλιά διυλιστήρια ήταν φτιαγμένα για απλή επεξεργασία αργού και όχι για υψηλή παραγωγή ποιοτικής βενζίνης. Το Ιράν είναι από τους μεγαλύτερους παραγωγούς αργού πετρελαίου στον κόσμο (μέλος του OPEC), αλλά εξήγαγε αργό πετρέλαιο και εισήγαγε τελικά προϊόντα (βενζίνη). Αυτό συμβαίνει όταν μια χώρα έχει εξορυκτική ικανότητα αλλά όχι επαρκή διυλιστική αναβάθμιση.
Υπήρξε επίσης υπερκατανάλωση λόγω επιδοτήσεων. Η βενζίνη στο Ιράν ήταν για χρόνια εξαιρετικά φθηνή λόγω κρατικών ενισχύσεων. Το αποτέλεσμα ήταν να υπάρξει τεράστια εσωτερική κατανάλωση, λαθρεμπόριο προς τις γειτονικές χώρες και συνακόλουθα πίεση στα αποθέματα.
Με την κατασκευή του μεγάλου συγκροτήματος Persian Gulf Star Refinery, το Ιράν κατάφερε μετά το 2018 να αυξήσει σημαντικά την παραγωγή βενζίνης και κατά περιόδους να δηλώνει αυτάρκεια – ακόμη και εξαγωγές. Ωστόσο οι κυρώσεις δυσκόλευαν τη σταθερή λειτουργία των διυλιστηρίων, η συντήρηση παρέμενε προβληματική, ενώ η εγχώρια ζήτηση συνέχιζε να παραμένει υψηλή. Το πρόβλημα λοιπόν δεν είναι ότι «δεν έχει διυλιστήρια». Είναι ότι για χρόνια δεν είχε την τεχνολογική και επενδυτική δυνατότητα να παράγει αρκετή, υψηλής ποιότητας βενζίνη για την εσωτερική του κατανάλωση, κυρίως λόγω διεθνών κυρώσεων και κρατικής ενεργειακής πολιτικής.
