Στην ταινία «Νύχτες με τον εχθρό μου» (Sleeping with the Enemy) η ηθοποιός Τζούλια Ρόμπερτς υποδύεται μια γυναίκα που φαίνεται να ζει τον ιδανικό γάμο. Έχει μια συντροφική σχέση που μοιάζει ευτυχισμένη. Ζει σε ένα όμορφο σπίτι και απολαμβάνει μια άνετη ζωή. Πίσω από τις κλειστές πόρτες όμως κρύβεται ο φόβος. Κάθε κίνησή της παρακολουθείται. Το παραμικρό λάθος μπορεί να προκαλέσει οργή, βία, ξυλοδαρμούς και σεξουαλική κακοποίηση. Για να φύγει, η ηρωίδα δεν παίρνει απλώς μια απόφαση. Σχεδιάζει μια απόδραση που για εκείνη είναι ζήτημα επιβίωσης. Δεν έχει παιδιά που να την κρατούν πίσω κι όμως η διαφυγή της αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολη, με τραγικές συνέπειες. Η ιστορία μπορεί να είναι κινηματογραφική, το ερώτημα όμως παραμένει πραγματικό.
Γιατί είναι τόσο δύσκολο να φύγει κάποιος από έναν κακοποιητικό σύντροφο;
Όταν αποκαλύπτεται ότι μια γυναίκα βρίσκεται σε κακοποιητική σχέση, η πιο συνηθισμένη ερώτηση που ακούγεται ξεκάθαρα είναι: Γιατί δεν φεύγει; Γιατί δεν κλείνει την πόρτα και δεν ξεκινά από την αρχή; Ωστόσο, για κάποιον που ζει μέσα σε μια τέτοια σχέση, τα πράγματα σπάνια είναι τόσο απλά. Η διαφυγή από έναν κακοποιητικό σύντροφο δεν είναι μια απόφαση που παίρνεται μέσα σε μια στιγμή. Είναι μια διαδικασία που μπορεί να κρατήσει μήνες ή ακόμη και χρόνια. Πολλοί άνθρωποι προσπαθούν να φύγουν πολλές φορές πριν τελικά καταφέρουν να απομακρυνθούν οριστικά.
Ο φόβος, η εξάρτηση και οι μηχανισμοί ελέγχου που δημιουργούνται μέσα στη σχέση κάνουν την απομάκρυνση εξαιρετικά δύσκολη.
Όταν η ελπίδα κρατά τη σχέση ζωντανή
Πολλές φορές συνεχίζετε να ελπίζετε ότι τα πράγματα θα αλλάξουν. Μπορεί ακόμη να νοιάζεστε για τον σύντροφό σας και να θέλετε να πιστέψετε ότι η κατάσταση θα βελτιωθεί.
Οι κακοποιητικές σχέσεις συχνά λειτουργούν σε κύκλους. Μια περίοδος έντασης και κακοποίησης μπορεί να ακολουθείται από μια περίοδο ηρεμίας και τρυφερότητας. Σε αυτή τη φάση όλα μοιάζουν καλύτερα. Υπάρχουν συγγνώμες, υποσχέσεις και διαβεβαιώσεις ότι η συμπεριφορά θα αλλάξει. Αυτή η περίοδος συχνά δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι η σχέση μπορεί να σωθεί. Λίγο αργότερα όμως, ο κύκλος της κακοποίησης συνήθως επαναλαμβάνεται.
Το τραύμα μπορεί να μπλοκάρει την αντίδραση
Εάν κάποιος έχει ζήσει για χρόνια μέσα σε τραυματικές εμπειρίες, ο εγκέφαλος μπορεί να αντιδρά με έναν τρόπο που οι ειδικοί περιγράφουν ως πάγωμα ή αποσύνδεση.
Σε αυτές τις στιγμές το άτομο μπορεί να νιώθει μουδιασμένο, σαν θεατής που δεν μπορεί να αντιδράσει. Έτσι γίνεται ακόμη πιο δύσκολο να πάρει αποφάσεις όταν εμφανίζεται κακοποίηση. Το σώμα και το μυαλό προσπαθούν απλώς να επιβιώσουν.
Όταν η χειραγώγηση σάς κάνει να αμφιβάλλετε για τον εαυτό σας
Η ψυχολογική χειραγώγηση είναι ένας από τους πιο ισχυρούς μηχανισμούς ελέγχου μέσα σε μια κακοποιητική σχέση. Συχνά οδηγεί το θύμα να αμφισβητεί την ίδια του την αντίληψη για την πραγματικότητα. Μπορεί να αρχίσετε να πιστεύετε ότι φταίτε εσείς για όσα συμβαίνουν ή ότι υπερβάλλετε.
Με τον καιρό η αυτοπεποίθηση μειώνεται. Ο κακοποιητής μπορεί να σάς πείσει ότι δεν μπορείτε να τα καταφέρετε μόνοι σας ή ότι χωρίς εκείνον δεν θα έχετε καμία στήριξη.
Σχετικό θέμα: Τα 9 χαρακτηριστικά της εγωιστικής προσωπικότητας
Η απομόνωση κάνει την κατάσταση ακόμη πιο περίπλοκη
Μια συνηθισμένη συνθήκη στις κακοποιητικές σχέσεις είναι η κοινωνική απομόνωση. Ο σύντροφος μπορεί σταδιακά να σας απομακρύνει από φίλους και συγγενείς. Δεν υπάρχουν προσωπικές επαφές και η κοινωνική ζωή περιορίζεται. Στο τέλος μπορεί να νιώθετε ότι δεν υπάρχει κανείς στον οποίο να μπορείτε να απευθυνθείτε.
Χωρίς ένα δίκτυο υποστήριξης, η ιδέα της φυγής μοιάζει ακόμη πιο τρομακτική.
Πρακτικά εμπόδια
Πέρα από το συναίσθημα, υπάρχουν και πολύ πρακτικά εμπόδια που μπορούν να κρατήσουν κάποιον μέσα σε μια κακοποιητική σχέση. Συχνά συνδυάζονται μεταξύ τους και δημιουργούν ένα πλέγμα εξάρτησης:
- οικονομική εξάρτηση από τον σύντροφο,
- έλλειψη πρόσβασης σε χρήματα ή τραπεζικούς λογαριασμούς,
- φόβος ότι δεν θα υπάρχει στέγη ή οικονομική ασφάλεια,
- τραυματισμοί ή προβλήματα υγείας.
Όλα αυτά μπορούν να κάνουν την ιδέα μιας νέας αρχής να μοιάζει σχεδόν αδύνατη.
Όταν υπάρχουν παιδιά
Η παρουσία παιδιών είναι ανασταλτικός παράγοντας. Πολλοί γονείς διστάζουν να φύγουν επειδή φοβούνται ότι θα διαλύσουν την οικογένεια ή ότι θα τους απομακρύνουν από τα παιδιά τους. Υπάρχει ο φόβος ότι ο κακοποιητής μπορεί να προσπαθήσει να πάρει την επιμέλεια.
Ακόμη και εάν ο σύντροφος είναι κακοποιητικός μέσα στη σχέση, μπορεί να θεωρείται καλός γονέας. Αυτή η αντίφαση δημιουργεί μεγάλη συναισθηματική σύγχυση.
Ο φόβος των απειλών
Οι απειλές αποτελούν ένα από τα πιο ισχυρά εργαλεία ελέγχου. Μπορεί να περιλαμβάνουν απειλές βίας, εκφοβισμό ή προειδοποιήσεις ότι θα πληγούν άλλα πρόσωπα. Σε πολλές περιπτώσεις οι απειλές στρέφονται προς:
- μέλη της οικογένειας,
- φίλους,
- τα κατοικίδια που ζούνε μαζί τους.
Όταν υπάρχει ο φόβος ότι κάποιος άλλος μπορεί να κινδυνεύσει, η απόφαση της φυγής γίνεται ακόμη πιο δύσκολη.
Όταν η ντροπή και ο φόβος κρατούν το θύμα σιωπηλό
Ένας ακόμη λόγος που κάνει την αποχώρηση πιο περίπλοκη είναι η ντροπή. Πολλοί άνθρωποι που έχουν υποστεί κακοποίηση δυσκολεύονται να το παραδεχτούν ακόμη και στους πιο κοντινούς τους ανθρώπους. Μπορεί να αισθάνονται φόβο, ντροπή ή αμηχανία. Όταν ο κακοποιητής είναι κοινωνικά ισχυρός ή ιδιαίτερα αγαπητός στο περιβάλλον του, η πίεση μεγαλώνει. Το θύμα μπορεί να φοβάται ότι κανείς δεν θα το πιστέψει ή ότι θα βρεθεί το ίδιο στο στόχαστρο.
Όταν η κακοποίηση γίνεται ζήτημα ζωής και θανάτου
Οι κακοποιητικές σχέσεις δεν είναι μόνο ψυχολογικά εξαντλητικές. Μπορούν να είναι και επικίνδυνες. Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των Ηνωμένων Πολιτειών (Centers for Disease Control and Prevention), περίπου ένας στους πέντε φόνους διαπράττεται από σύντροφο. Η κακοποίηση δεν είναι απλώς μια δύσκολη σχέση. Σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να εξελιχθεί σε πραγματικό κίνδυνο για τη ζωή.
Η κακοποίηση δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωριστεί
Δεν είναι όλες οι μορφές κακοποίησης σωματικές. Η συναισθηματική και ψυχολογική κακοποίηση μπορεί να είναι εξίσου τραυματική, αλλά συχνά είναι πιο δύσκολο να αναγνωριστεί.
Εάν κάποιος δεν έχει ζήσει υγιείς σχέσεις, μπορεί να θεωρεί ορισμένες συμπεριφορές φυσιολογικές. Ο έλεγχος, η ζήλια ή η ταπείνωση μπορεί να παρουσιάζονται ως ένδειξη αγάπης. Ωστόσο, η κακοποίηση δεν είναι μορφή αγάπης.
Μια δύσκολη αλλά σημαντική απόφαση
Η απόφαση να φύγετε από μια κακοποιητική σχέση δεν είναι ποτέ απλή. Μπορεί να χρειαστεί χρόνος, σχέδιο και υποστήριξη. Το πιο σημαντικό όμως είναι να θυμάστε ένα πράγμα. Δεν φταίτε εσείς για τη βία που βιώνετε. Η ευθύνη ανήκει αποκλειστικά στον κακοποιητή. Και καμία σχέση δεν μπορεί να θεωρηθεί αγάπη όταν βασίζεται στον φόβο και τον έλεγχο.
Με πληροφορίες από: Verywellmind
www.ertnews.gr
