Ο πόλεμος στο Ιράν δεν επηρεάζει μόνο τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή, αλλά διαμορφώνει νέα δεδομένα και στην Ουκρανία, με σημαντικές συνέπειες για τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν.
Σύμφωνα με τους New York Times, από τους πρώτους που φάνηκε να ωφελούνται από την ολοκληρωτική επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν ήταν ο Πούτιν. Η κυβέρνησή του επωφελείται από τις υψηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, γεγονός που μπορεί να περιορίσει τα οικονομικά προβλήματα της Ρωσίας.
Παράλληλα, η Μόσχα αξιοποιεί το αυξημένο γεωπολιτικό βάρος της ως εναλλακτικού προμηθευτή ενέργειας. Επιπλέον, θα μπορούσε να κερδίσει στο ουκρανικό μέτωπο, εάν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή μειώσει την προμήθεια αμερικανικών συστημάτων αεράμυνας προς το Κίεβο.
Η νέα πραγματικότητα υπό την αμερικανική ισχύ
Ωστόσο, ο Πούτιν βρίσκεται αντιμέτωπος με έναν νέο κόσμο, όπου τον πρώτο λόγο έχει η αμερικανική ισχύς υπό τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Ο Τραμπ περιορίζει την παγκόσμια επιρροή της Ρωσίας και ανατρέπει το παραδοσιακό «εγχειρίδιο» της Μόσχας για διεθνείς συμμαχίες.
Για χρόνια, ο Ρώσος πρόεδρος στήριζε αντιαμερικανικές αυταρχικές κυβερνήσεις στο Ιράν, τη Βενεζουέλα και την Κούβα, χωρίς να ανησυχεί ότι η Ουάσιγκτον θα χρησιμοποιούσε την στρατιωτική της ισχύ για να ανατρέψει τους ηγέτες τους. Αυτό φαίνεται να έχει αλλάξει, καθώς ο Τραμπ δείχνει πρόθυμος να αγνοήσει τους διεθνείς κανόνες και να αξιοποιήσει πλήρως την αμερικανική δύναμη.
Η στάση της Μόσχας και τα όρια των «συμμαχιών»
Παρότι το Ιράν είχε προσφέρει στη Ρωσία drones στην αρχή της αποτυχημένης εισβολής στην Ουκρανία, η Μόσχα παραμένει στο περιθώριο, ενώ οι ΗΠΑ και το Ισραήλ πλήττουν την ιρανική ηγεσία και τον στρατό. Οι ρωσικές δηλώσεις περιορίζονται σε καταδίκες, χωρίς να κατονομάζουν τον Αμερικανό πρόεδρο.
«Δείχνει τα όρια του “Τι σημαίνει να είσαι εταίρος της Ρωσίας;”», σημειώνει η Άντζελα Στεντ, ειδικός σε θέματα Ρωσίας και ομότιμη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Τζόρτζταουν, υπογραμμίζοντας τη σημασία της ιρανικής περίπτωσης για τη Μόσχα.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε ότι η Μόσχα δεν έχει λάβει κανένα αίτημα βοήθειας από το Ιράν και ότι «ο πόλεμος που βρίσκεται σε εξέλιξη δεν είναι δικός μας πόλεμος».
Η εξόντωση Μαδούρο και Χαμενεΐ
Οι τελευταίοι δύο μήνες σημαδεύτηκαν από τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο, καθώς και τον οικονομικό αποκλεισμό της Κούβας με στόχο την απομάκρυνση του προέδρου Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ. Η Ρωσία, ωστόσο, παρέμεινε θεατής.
«Δεν είναι πλέον σε θέση να σπείρει φόβο όπως παλαιότερα. Αυτός ο ρόλος έχει περάσει στον Τραμπ», δήλωσε ο αναλυτής Μπόμπο Λο, πρώην Αυστραλός διπλωμάτης στη Μόσχα, προσθέτοντας ότι «ο Πούτιν φαίνεται, κατά κάποιο τρόπο, λίγο αξιολύπητος».
Ο Αλεξάντερ Γκαμπούεφ διευθυντής του Κέντρου Carnegie Russia Eurasia στο Βερολίνο, εξηγεί ότι η Ρωσία, ήδη δεσμευμένη στην Ουκρανία, δεν θα μπορούσε να προστατεύσει το Ιράν χωρίς να εμπλακεί σε πόλεμο με τις ΗΠΑ ή το Ισραήλ.
Η επόμενη μέρα για τον Πούτιν
Το Ιράν είχε αποδυναμωθεί από εσωτερική κρίση, γεγονός που επέτρεψε στις ΗΠΑ και το Ισραήλ να εξοντώσουν τον Χαμενεΐ στην αρχή της σύγκρουσης. «Δεδομένης της διείσδυσης των μυστικών υπηρεσιών στο Ιράν, υπήρχαν πολύ λίγα που η Ρωσία, ακόμη και με την Κίνα, θα μπορούσε να κάνει», ανέφερε ο Γκαμπούεφ.
Παρά τη σημερινή του επιφυλακτικότητα, ο Πούτιν φαίνεται να σχεδιάζει μακροπρόθεσμα. Ο Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι δεν επιδιώκει απαραίτητα την εκθρόνιση φιλορωσικών ελίτ στις χώρες όπου επεμβαίνει, αφήνοντας περιθώρια για τη Μόσχα να διατηρήσει δεσμούς.
Έτσι, ο Ρώσος ηγέτης αποφεύγει κάθε δημόσια κριτική προς τον Τραμπ, εστιάζοντας στο πιο κρίσιμο για εκείνον ζήτημα: το επιθυμητό αποτέλεσμα στην Ουκρανία.
Η στάση Τραμπ απέναντι στον Ζελένσκι
Σε συνέντευξή του στο Politico, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επιτέθηκε ξανά στον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, και όχι στον Πούτιν, χαρακτηρίζοντάς τον εμπόδιο για την ειρήνη. Παρότι οι ουκρανικές δυνάμεις σημείωσαν εδαφικά κέρδη τις τελευταίες εβδομάδες του Φεβρουαρίου, ο Τραμπ επανέλαβε στον Ζελένσκι αυτό που του είχε πει πριν από έναν χρόνο στο Οβάλ Γραφείο: «Δεν έχεις τα χαρτιά».
