Τα τελευταία χρόνια οι επιστημονικές γνώσεις για τα όνειρα έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο. Η έρευνα συγκλίνει στο ότι όλοι οι άνθρωποι ονειρεύονται και ότι τα όνειρα αποτελούν σημαντική ψυχική λειτουργία.
Εάν διαβάσετε το συναρπαστικό βιβλίο του Στέφαν Κλάιν «Τα Όνειρα, Ένα Ταξίδι στην εσωτερική μας πραγματικότητα», Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, θα δείτε τα όνειρα μέσα από ένα νέο πρίσμα.
Όλοι έχουμε δει εκείνα τα όνειρα που κάνουν την καρδιά μας να χτυπά δυνατά, όπου κάποιος ή κάτι μας κυνηγάει και τρέχουμε, όσο πιο γρήγορα μπορούμε, για να ξεφύγουμε. Πολλές φορές μπορεί να ξυπνήσουμε ιδρωμένοι και φοβισμένοι μόνο και μόνο για να συνειδητοποιήσουμε ότι βρισκόμαστε ασφαλείς στο κρεβάτι μας.
Παρότι το αίσθημα ανακούφισης έρχεται γρήγορα, η ένταση της εμπειρίας παραμένει. Τα όνειρα καταδίωξης ανήκουν στα πιο συχνά επαναλαμβανόμενα όνειρα και απασχολούν ιδιαίτερα την ψυχολογική έρευνα, επειδή συνδέονται με βασικές ανθρώπινες εμπειρίες όπως το άγχος, η αποφυγή και η εσωτερική σύγκρουση.
Όταν προσπαθούμε να ξεφύγουμε
Τα όνειρα όπου κάποιος ή κάτι μας κυνηγάει είναι μια μορφή εφιάλτη η οποία ενεργοποιεί το σύστημα φόβου. Το σώμα αντιδρά σαν να βιώνει πραγματική απειλή. Η αναπνοή γίνεται πιο γρήγορη, οι μύες συσπώνται και ο εγκέφαλος ενεργοποιεί μηχανισμούς επιβίωσης. Η εικόνα της φυγής είναι κεντρική. Ο άνθρωπος που ονειρεύεται κινείται, κρύβεται ή προσπαθεί να σωθεί.
Σχετικό θέμα: Όταν το άγχος γίνεται ακραίο: συμπτώματα και πώς να το διαχειριστούμε
Η ψυχολογική προσέγγιση δείχνει ότι το περιεχόμενο αυτό σπάνια αφορά σε πραγματικό κίνδυνο. Αντίθετα, σχετίζεται με ψυχικές διεργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη. Το όνειρο λειτουργεί ως χώρος όπου εκφράζονται τα συναισθήματα τα οποία στην πραγματική ζωή κρύβονται.
Το φανερό και το λανθάνον περιεχόμενο
Η ψυχαναλυτική θεωρία, με κεντρική αναφορά στον Φρόιντ, διακρίνει δύο επίπεδα στο όνειρο. Το φανερό περιεχόμενο αφορά στην ιστορία που θυμόμαστε όταν ξυπνάμε. Περιλαμβάνει εικόνες, πρόσωπα και γεγονότα. Το λανθάνον περιεχόμενο αφορά στο βαθύτερο νόημα του ονείρου, στις επιθυμίες, στους φόβους και στις συγκρούσεις που παραμένουν κρυμμένες.
Όταν βλέπουμε ότι κάποιος μάς κυνηγάει είμαστε στο φανερό περιεχόμενο. Το λανθάνον επίπεδο μπορεί να σχετίζεται με καταστάσεις όπως πίεση, ενοχή, αμφιβολία ή αλλαγή. Το όνειρο μάς επιτρέπει να έρθουμε σε επαφή με αυτές τις διεργασίες με συμβολικό τρόπο.
Σχετικό θέμα: Η ψυχολογική ερμηνεία εννέα συνηθισμένων ονείρων
Η ερμηνεία των ονείρων όπου προσπαθούμε να διαφύγουμε συχνά συνδέεται με:
- αποφυγή δύσκολων ζητημάτων που παραμένουν άλυτα,
- φόβο σύγκρουσης σε προσωπικές ή επαγγελματικές σχέσεις,
- καταπιεσμένα συναισθήματα,
- επιθυμία απομάκρυνσης από μια κατάσταση
- εντονες πιέσεις και στρεσογόνους παράγοντες
- εσωτερική σύγκρουση
Η μορφή του διώκτη έχει επίσης συμβολική σημασία. Ένα ζώο, ένα άγνωστο πρόσωπο ή μια απειλητική φιγούρα μπορούν να αντιπροσωπεύουν διαφορετικές ψυχικές εμπειρίες. Το σημαντικό στοιχείο δεν είναι η ακριβής εικόνα, αλλά το συναίσθημα που τη συνοδεύει.
Γιατί το όνειρο επαναλαμβάνεται
Η επανάληψη αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό των ονείρων καταδίωξης. Η ψυχολογική ερμηνεία συνδέει αυτή την επανάληψη με την ύπαρξη προβλημάτων τα οποία παραμένουν άλυτα. Το όνειρο λειτουργεί σαν ψυχική υπενθύμιση. Εμφανίζεται ξανά και ξανά μέχρι το άτομο να αλλάξει την αντιμετώπιση στο πρόβλημα που συμβολίζει το όνειρο.
Ο ρόλος των συναισθημάτων στο όνειρο
Τα συναισθήματα που βιώνονται κατά τη διάρκεια του ονείρου είναι το πιο σημαντικό κομμάτι. Ο φόβος, ο πανικός ή η αδυναμία να ξεφύγουμε δείχνουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε μια συγκεκριμένη κατάσταση στη ζωή μας.
Εάν συγκρατήσουμε ορισμένα βασικά στοιχεία, γίνεται πιο εύκολο να αναγνωρίσουμε τι μάς φέρνει το όνειρο.
- ποιος ή τι εμφανίζεται ως διώκτης,
- πού εκτυλίσσεται το όνειρο,
- πώς νιώθουμε κατά τη διάρκεια της φυγής,
- τι συμβαίνει στο τέλος του ονείρου.
Η παρατήρηση αυτών των στοιχείων μπορεί να αποκαλύψει συνδέσεις με τη ζωή μας
Οι επιπτώσεις στην καθημερινότητα
Τα όνειρα όπου κάποιος μάς καταδιώκει μπορεί να αφήσουν έντονο αποτύπωμα μέσα στην ημέρα. Πολλοί άνθρωποι αναφέρουν φόβο και ανησυχία μήπως συμβεί κάτι δυσάρεστο.
Μπορεί να αισθανθούν:
- ταχυκαρδία και εφίδρωση,
- αίσθημα κόπωσης,
- ευερεθιστότητα και ανησυχία,
- δυσκολία συγκέντρωσης μέσα στην ημέρα.
Οι αντιδράσεις αυτές δείχνουν ότι το όνειρο βιώνεται ως πραγματική εμπειρία σε σωματικό επίπεδο.
Τρόποι διαχείρισης
Η αντιμετώπιση των ονείρων καταδίωξης συνδέεται κυρίως με τη φροντίδα της συναισθηματικής μας ζωής. Ορισμένες πρακτικές μπορούν να συμβάλουν στη μείωση της έντασης:
- υπενθύμιση ότι πρόκειται για όνειρο και όχι για πραγματικό κίνδυνο,
- συζήτηση του ονείρου με ένα πρόσωπο εμπιστοσύνης,
- ασκήσεις βαθιάς αναπνοής για ρύθμιση της έντασης,
- καταγραφή σκέψεων και συναισθημάτων σε προσωπικό ημερολόγιο,
- διερεύνηση των πηγών άγχους στην καθημερινότητα.
Εάν τα όνειρα επιμένουν η αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας είναι σημαντικό βήμα. Τα όνειρα που τρέχουμε να ξεφύγουμε, μπορεί να προκαλούν φόβο, όμως ταυτόχρονα προσφέρουν μια πολύτιμη ευκαιρία να αναγνωρίσουμε πόσο μας επηρεάζουν οι δυσκολίες και να αναζητήσουμε τρόπους να τις διαχειριστούμε.
Σε μια περίοδο όπου τα όνειρα συχνά ερμηνεύονταν ως μηνύματα για το μέλλον και ως προειδοποιήσεις, μια ιδιοφυής μορφή της Αναγέννησης, ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, συνέχιζε να παρατηρεί και να καταγράφει τον κόσμο.
Τότε έδωσε την πιο απλή ίσως διατύπωση αυτής της διαχρονικής απορίας:
Γιατί βλέπει το μάτι πιο καθαρά στο όνειρο
απ’ όσο νιώθει την εικόνα ξύπνιο;
www.ertnews.gr
