Στα τέλη Ιανουαρίου και έως τα μέσα του Φλεβάρη, ο χειμώνας μοιάζει να κάνει παύση. Ο ήλιος λάμπει, οι άνεμοι κοπάζουν και η θερμοκρασία ανεβαίνει απρόσμενα. Είναι οι λεγόμενες Αλκυονίδες ημέρες — ένα φαινόμενο που ισορροπεί ανάμεσα στη μυθολογία και τη μετεωρολογία.
Είναι τελικά μύθος ή επιστημονική πραγματικότητα; Η απάντηση είναι: και τα δύο.
Ο μύθος της Αλκυόνης
Στην ελληνική μυθολογία, η Αλκυόνη ήταν κόρη του Αιόλου, θεού των ανέμων. Όταν ο σύζυγός της, Κήυκας, πνίγηκε σε θαλασσοταραχή, η ίδια έπεσε στη θάλασσα από τη θλίψη της. Οι θεοί τη μεταμόρφωσαν σε πουλί (αλκυόνα).
Σύμφωνα με τον μύθο, ο Αίολος γαλήνευε τους ανέμους για λίγες ημέρες μέσα στον χειμώνα, ώστε η Αλκυόνη να μπορέσει να γεννήσει τα αυγά της με ασφάλεια. Από εκεί προέκυψε ο όρος «Αλκυονίδες ημέρες» — περίοδος ηρεμίας και καλοκαιρίας μέσα στον βαρύ χειμώνα.
Η επιστημονική εξήγηση
Πέρα από τον μύθο, οι Αλκυονίδες είναι ένα καθαρά μετεωρολογικό φαινόμενο.
Συνήθως εμφανίζονται:
-
Μεταξύ 25 Ιανουαρίου και 15 Φεβρουαρίου
-
Διαρκούν από 4 έως 10 ημέρες
-
Συνοδεύονται από άπνοια ή ασθενείς ανέμους
-
Παρουσιάζουν υψηλές βαρομετρικές πιέσεις (αντικυκλωνικές συνθήκες)
Η δημιουργία ισχυρού αντικυκλώνα στην Ανατολική Μεσόγειο οδηγεί σε:
-
Καθαρό ουρανό
-
Αυξημένη ηλιοφάνεια
-
Σημαντική άνοδο της θερμοκρασίας
Σε περιοχές όπως η Αθήνα, το θερμόμετρο μπορεί να αγγίξει ακόμη και τους 18–22°C — τιμές που θυμίζουν άνοιξη.
Εμφανίζονται κάθε χρόνο;
Όχι απαραίτητα με την ίδια ένταση.
Οι Αλκυονίδες:
-
Μπορεί να είναι έντονες μία χρονιά και ασθενείς την επόμενη
-
Δεν έχουν σταθερή διάρκεια
-
Δεν αποτελούν «εγγυημένο» φαινόμενο κάθε Ιανουάριο
Ωστόσο, σχεδόν κάθε χειμώνα καταγράφεται κάποια περίοδος ήπιας καλοκαιρίας.
Έχουν σχέση με την κλιματική αλλαγή;
Οι Αλκυονίδες δεν είναι νέο φαινόμενο — καταγράφονται από την αρχαιότητα.
Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι:
-
Τα τελευταία χρόνια παρατηρούνται μεγαλύτερες θερμοκρασιακές αποκλίσεις
-
Οι χειμερινές διακυμάνσεις γίνονται πιο έντονες
-
Τα «θερμά διαλείμματα» ενδέχεται να εμφανίζονται συχνότερα ή με υψηλότερες θερμοκρασίες
Η επιστημονική έρευνα συνεχίζεται, χωρίς ακόμη οριστικά συμπεράσματα για το αν η κλιματική αλλαγή επηρεάζει άμεσα το συγκεκριμένο φαινόμενο.
Μύθος ή φαινόμενο;
Οι Αλκυονίδες είναι ένα όμορφο παράδειγμα όπου η παράδοση και η επιστήμη συναντιούνται.
Ο μύθος έδωσε το όνομα.
Η μετεωρολογία έδωσε την εξήγηση.
Και ο ελληνικός χειμώνας συνεχίζει να χαρίζει λίγες ημέρες «άνοιξης» μέσα στο κρύο.
