Σήμα κινδύνου για τον αφανισμό της παραδοσιακής αρτοποιίας και ζαχαροπλαστικής εκπέμπει η Ένωση Επιχειρήσεων Αρτοποιίας Ζαχαροπλαστικής (ΕΕΠΑΖ). Ο κλάδος, σύμφωνα με την Ένωση, βρίσκεται σε οριακό σημείο, πιεζόμενος από τις εκρηκτικές ανατιμήσεις πρώτων υλών, το υψηλό ενεργειακό κόστος και τον κυκεώνα νέων κανονιστικών και ψηφιακών υποχρεώσεων.
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: πάνω από 3.000 αρτοποιεία, ζαχαροπλαστεία και πρατήρια έχουν κλείσει μέσα σε μόλις 30 μήνες. Ο ρυθμός αυτός όχι μόνο δεν μειώνεται, αλλά, όπως επισημαίνεται, επιβεβαιώνει τους χειρότερους φόβους των επαγγελματιών του κλάδου.
Αγορά σε ασφυξία και καθυστερημένες δικαιώσεις
Η ΕΕΠΑΖ περιγράφει πλήρη ασφυξία στην αγορά, υπογραμμίζοντας ότι θέσεις και προτάσεις της που στο παρελθόν αγνοήθηκαν ή αντιμετωπίστηκαν με δυσπιστία, σήμερα υιοθετούνται από τους ίδιους που τότε τις αμφισβητούσαν. «Μόνο που τώρα, για πολλούς, είναι ήδη αργά», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Ανατιμήσεις, ενέργεια και υποχρεώσεις: το εκρηκτικό τρίπτυχο
Η καθημερινότητα των επαγγελματιών συνοψίζεται, όπως λένε, σε τρεις λέξεις: κόστος, κόστος, κόστος.
1. Πρώτες ύλες: αυξήσεις έως 400%
Από την περίοδο της πανδημίας και μετά, βασικές πρώτες ύλες έχουν καταγράψει αυξήσεις από 100% έως και 400%. Το μεγαλύτερο μέρος του κόστους, σύμφωνα με την ΕΕΠΑΖ, απορροφήθηκε από τις επιχειρήσεις, με μικρό μόνο ποσοστό να μετακυλίεται στις τελικές τιμές, καθώς οι επαγγελματίες αντιλαμβάνονται την πίεση που δέχονται τα νοικοκυριά.
2. Ενέργεια: από προσωρινό σοκ σε μόνιμο βάρος
Το ενεργειακό κόστος τετραπλασιάστηκε το 2022 και παραμένει σταθερά περίπου διπλάσιο σε σχέση με το 2020. Η επιβάρυνση αυτή, τονίζεται, υπονομεύει τη βιωσιμότητα των μικρών και μεσαίων καταστημάτων.
3. Ψηφιακές και κανονιστικές επιβαρύνσεις
Τα τελευταία χρόνια, οι επιχειρήσεις βρέθηκαν αντιμέτωπες με μια σειρά νέων υποχρεώσεων, που συνεπάγονται άμεσο κόστος προσαρμογής και βαριά πρόστιμα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- MyDATA
- Διασύνδεση ταμειακών με e-send, με πρόστιμα και σφραγίσματα ακόμη και όταν έχουν αποδοθεί φόροι
- Διασύνδεση POS με ταμειακές και κόστος αλλαγής συστημάτων
- Αγορά και συντήρηση λογισμικών με πρόστιμα 10.000–20.000 ευρώ
- Ψηφιακή κάρτα εργασίας
- Ψηφιακά δελτία αποστολής
- Υποχρεωτικός λογαριασμός IRIS
- Νέες πλατφόρμες αδειοδότησης με επιβάρυνση ακόμη και για παλαιά καταστήματα
- Υποχρεωτική ασφάλιση καταστημάτων και εξοπλισμού, με πρόστιμα έως 10.000 ευρώ
- Πιστοποίηση εργαζομένων στην εστίαση, με κόστος 50 ευρώ ανά εργαζόμενο
Παράλληλα, περισσότερες από 25 διαφορετικές υπηρεσίες πραγματοποιούν αλληλεπικαλυπτόμενους ελέγχους, διατηρώντας ένα δυσκίνητο και τιμωρητικό γραφειοκρατικό πλαίσιο.
Έλλειψη προσωπικού και αυξανόμενο εργατικό κόστος
Η ΕΕΠΑΖ επισημαίνει ότι το πρόβλημα της έλλειψης ποιοτικού προσωπικού παραμένει έντονο, οδηγώντας σε συνεχή ανακύκλωση εργαζομένων. Το γεγονός αυτό αυξάνει περαιτέρω το ήδη επιβαρυμένο, λόγω αυξήσεων μισθών, εργατικό κόστος.
Κανονιστικός λαβύρινθος χωρίς διέξοδο
Η Ένωση αναφέρεται στον κανονιστικό κυκεώνα που πνίγει τις επιχειρήσεις. Ενδεικτικά, μόνο για τη διασύνδεση POS–ταμειακών έχουν εκδοθεί 17 αποφάσεις και εγκύκλιοι, ενώ μέσα στο 2024 δημοσιεύθηκαν 1.476 αποφάσεις και 50 νόμοι.
Παράλληλα, αν και έχει δοθεί παράταση έως 31 Δεκεμβρίου 2026 για το σύστημα OpenBusiness, όσες επιχειρήσεις εγγράφηκαν εγκαίρως μέσα στο 2025 βρέθηκαν –όπως καταγγέλλεται– αντιμέτωπες με αλλεπάλληλους ελέγχους, για μια υποχρέωση που για την υπόλοιπη αγορά τυπικά δεν ισχύει ακόμη.
Οι προτάσεις της ΕΕΠΑΖ: «Ώρα για αποφάσεις»
Η Ένωση ζητά άμεση δράση, προειδοποιώντας ότι οι αντοχές επιχειρηματιών και εργαζομένων έχουν πλέον εξαντληθεί. Μεταξύ των προτάσεων που καταθέτει περιλαμβάνονται:
- Ανακήρυξη της αρτοποιίας–ζαχαροπλαστικής ως προστατευόμενου κλάδου, με αναγνώριση της πολιτισμικής και κοινωνικής του αξίας
- Απλοποίηση του νομοθετικού πλαισίου, χωρίς πολυνομία και αλληλοεπικαλύψεις
- Ουσιαστική στήριξη για το ενεργειακό κόστος, που απειλεί τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων
- Συνεργασία με τις αρχές για αποτελεσματικές περιβαλλοντικές πολιτικές, με κατάργηση αναποτελεσματικών μέτρων όπως το τέλος στα πλαστικά μιας χρήσης
«Ελπίζουμε αυτή τη φορά να μας ακούσουν, πριν η αγορά διαλυθεί εντελώς», καταλήγει η ανακοίνωση της ΕΕΠΑΖ. Και προειδοποιεί: αν χαθεί το αρτοζαχαροπλαστείο της γειτονιάς, δεν θα φταίει η αγορά, αλλά η αδράνεια. Τότε, ούτε το ψωμί θα είναι πια δεδομένο.
