Εισβάλλεις απρόκλητα σε μια χώρα. Βομβαρδίζεις, σκοτώνεις, τρομοκρατείς, απάγεις παιδιά, καταστρέφεις. Προκαλούνται κάποιες αντιδράσεις, ειλικρινείς ή υποκριτικές. Λογικά πρέπει να δείξεις μια ευελιξία, έστω και μόνο για προπαγανδιστικούς σκοπούς. Αλλά ο ολοκληρωτισμός έχει τη δική του λογική. Την ώρα που δηλώνεις έτοιμος για διαπραγματεύσεις, εξαπολύεις τη μεγαλύτερη επίθεση εναντίον κατοικημένων περιοχών από την αρχή του πολέμου. Τριακόσιους εξήντα επτά πυραύλους και drones δέχθηκαν τη χθεσινή νύχτα το Κίεβο και άλλες πόλεις της Ουκρανίας. Κι υπάρχουν κάποιοι που εξακολουθούν να θεωρούν ότι αιτία του πολέμου ήταν ο επεκτατισμός του ΝΑΤΟ.
Απαντάς σε μια τρομοκρατική επίθεση εναντίον της χώρας σου κηρύσσοντας τον πόλεμο εναντίον όχι μόνο των τρομοκρατών, αλλά ενός ολόκληρου λαού. Βομβαρδίζεις, πυρπολείς, βασανίζεις, υποχρεώνεις αμάχους να λειτουργήσουν ως ανθρώπινες ασπίδες, χρησιμοποιείς την πείνα ως όπλο. Προκαλούνται κάποιες αντιδράσεις, στην αρχή περιορισμένες αφού βαραίνει η πράξη εκείνου που ήρξατο χειρών αδίκων, στη συνέχεια περισσότερες αφού είναι εμφανές ότι οι στόχοι των αντιποίνων είναι διαφορετικοί. Λογικά πρέπει να κάνεις ένα βήμα πίσω, έστω και μόνο για να ανασυνταχθείς. Αλλά η εθνοκάθαρση έχει τη δική της λογική. Την ώρα που κραδαίνεις προς υπεράσπισή σου την απειλή του αντισημιτισμού, ξεπαστρεύεις συστηματικά αμάχους. Εννιά από τα δέκα παιδιά της έχασε μια μάνα στη Χαν Γιούνις, η Αλάα, από έναν ισραηλινό πύραυλο. Κι υπάρχουν κάποιοι που εξακολουθούν να εξισώνουν τους Παλαιστίνιους με τη Χαμάς.
O γνωστός αρθρογράφος των New York Times Νίκολας Κριστόφ αναρωτιόταν τις προάλλες πώς μπορεί να πάρει τη χώρα του πίσω. Και θυμήθηκε έναν πολιτικό επιστήμονα ονόματι Τζιν Σαρπ (1928-2018), που έχει γράψει ένα εγχειρίδιο με 198 «συνταγές» για την ανατροπή αυταρχικών ηγετών. Οι πιο αποτελεσματικές είναι τρεις. Η χρήση έξυπνων λογοπαιγνίων, ανεκδότων και happenings συνέβαλε στην υπονόμευση του καθεστώτος του Μιλόσεβιτς. Η έμφαση στη διαφθορά και την υποκρισία έδειξε την ανικανότητα καθεστώτων όπως αυτό των μουλάδων στο Ιράν. Η ταύτιση της διαμαρτυρίας με ένα πρόσωπο ενθάρρυνε την αμφισβήτηση της εξουσίας στη Νότια Αφρική, στην Πολωνία, στην Τσεχοσλοβακία.
Ημουν από την αρχή πεισμένος ότι όσο ο Πούτιν βρίσκεται εν ζωή, καμιά πραγματική λύση δεν πρόκειται να δοθεί σε κανένα μέτωπο: ο τελευταίος μεγάλος του αντίπαλος, ο Αλεξέι Ναβάλνι, πέθανε με τον πιο τραγικό τρόπο. Εχω ισχυρές επιφυλάξεις για το αν η έκκληση για ενότητα όλων των Ιρανών που απηύθυνε ο θριαμβευτής του Φεστιβάλ των Καννών, ο Τζαφάρ Παναχί, θα φέρει κάποιο αποτέλεσμα. Θα μπορούσε, αντιθέτως, η δρ Αλάα αλ-Νάζαρ να αναχθεί σε σύμβολο της αντίστασης εναντίον ενός ανθρώπου που διαπράττει γενοκτονία για να αποφύγει τη φυλακή;
O Σαρπ συνήθιζε να λέει ότι οι δικτάτορες δεν είναι ποτέ όσο ισχυροί λένε και οι πολίτες δεν είναι ποτέ όσο ανίσχυροι νομίζουν. Κι αν έκανε λάθος;
